- Το δημοτικό τραγούδι Του νεκρού αδελφού απαντά σε πολλές παραλλαγές και στον ελληνικό και στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο. Στο βιβλίο Αίμος-Ανθολογία Βαλκανικής Ποίησης παρουσιάζεται η παραλογή όπως απαντά στη Βουλγαρία, Σερβία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σκόπια, Αλβανία και Ρουμανία.
.jpg) |
| Αίμος - Ανθολογία Βαλκανικής ποίησης, Φίλοι του περιοδικού Αντί, Αθήνα 2006 |
Ακολουθεί η αλβανική παραλλαγή:
Κωνσταντής και Δοκίνα (Αλβανία)
Ανήμερα το Μέγα Πάσχα
σφάξαν βόδι στο χωριό,
πήγα πήρα μιαν οκά
το” ριξα στον τέντζερη.
Βγήκα μέχρι την αυλή,
για να φέρω κούτσουρα,
να σου, ήρθε ένα στοιχειό
κι έπεσε στον τέντζερη
και φαρμάκωσε τους γιους μου,
εννιά γιους κι εννιά νυφάδες
κι εννιά με τα μωρά τους.
Μου αδειάσαν εννιά κούνιες,
μου καήκαν εννιά προίκες,
εννιά όπλα βουβαθήκαν.
Κωσταντή, κακό ν” ακούσεις
που την πάντρεψες στα ξένα
τη Δοκίνα μας, αλάργα
πέρα από τρία βουνά.
Ανήμερα το Μέγα Πάσχα
η Δοκίνα χόρευε.
Ο Κωσταντής βγήκε απ” τον τάφο,
άλογο του έγιν” η πέτρα,
και το χώμα σέλα του,
τρέχοντας πάει στη Δοκίνα.
—Καλώς ήρθες, αδερφέ μου.
Αν μου ήρθες για καλό,
να ντυθώ σαν γερακίνα,
κι αν μου ήρθες για κακό,
να ντυθώ σαν καλογριά.
—Έλα, αδερφή, ως είσαι.
Στ” άλογο την ανεβάζει,
τα πουλιά στο δρόμο λέγαν:
— Τσιλιβίου, βίου, βίου
τη Δοκίνα μας, αλάργα
ίσως να “ναι ο αγέρας.
—Είδατε; Δεν είδατε;
Περπατάει λευκή πουλάδα
η ζωντανή με τον νεκρό.
Φτάσανε στην εκκλησία:
—Πήγαινε εσύ, Δοκίνα,
εγώ πάω στο άγιο βήμα,
το ‘χω εκεί το σπίτι μου.
Πήγε χτύπησε την πόρτα:
—Ποιος να είναι που χτυπάει;
Μήπως μια κακιά γυναίκα,
μήπως η ίδια η χολέρα,
που μου πήρε τα παιδιά μου;
—Μάνα, άνοιξε την πόρτα,
η μοναχοκόρη σου είμαι.
—Και ποιος σ” έφερε, Δοκίνα;
—Μ” έφερε ο Κωνσταντίνος.
—Τι μου λες, ο Κωνσταντίνος,
τρία χρόνια μες στο χώμα
και δεν έλιωσε ακόμα;
Στο κατώφλι η μια κι η άλλη
σπάσαν σαν κρασιού φιάλη.
(μτφρ. Ανδρέας Ζαρμπαλάς, σελ. 111-112)
- 'Αλλη μία ενδιαφέρουσα παραλλαγή του θρύλου του νεκρού αδελφού είναι το βιβλίο "Ποιος έφερε την Ντορουντίν;" του αλβανού συγγραφέα Ισμαήλ Κανταρέ, ο οποίος μεταγράφει το δημοτικό τραγούδι σε αστυνομική νουβέλα. Η ιστορία διαδραματίζεται σε κάποια κωμόπολη της μεσαιωνικής Αλβανίας και αφορά την επιστροφή μιας κόρης στο πατρικό της σπίτι υπό τη συνοδεία ενός μυστηριώδους καβαλάρη. Η ταυτότητα του άντρα που έφερε πίσω την Ντορουντίν πλανάται ως ένα διαρκές ερωτηματικό.
 |
| Ισμαήλ Κανταρέ, Ποιος έφερε την Ντορουντίν; μετάφραση Μ. Σοφιανός, εκδ. Ροές 2001 |
- Τα θέματα της υπόσχεσης/όρκου, της νεκρανάστασης και της επικοινωνίας του κόσμου των ζωντανών με τον κόσμο των νεκρών τα συναντάμε και στην ταινία animation του Τιμ Μπάρτον* Νεκρή Νύφη (Corpse Βride), ένα μακάβριο μουσικό παραμύθι για δύο διαφορετικούς κόσμους και μια ερωτική ιστορία που παγιδεύτηκε στη... μέση.
* Για τον Τιμ Μπάρτον : Μακάβριος, εφιαλτικός και ερεβώδης ο κόσμος του Τιμ Μπάρτον κατοικείται από πλάσματα αλλόκοτα που αναζητούν απεγνωσμένα την αγάπη και την αποδοχή. Το σινεμά του, πάντα μια σκοτεινή εξαίρεση στο χώρο του αμερικάνικου σινεμά, μοιάζει να κατάγεται από τα μεσαιωνικά γοτθικά παραμύθια, και οι κεντρικοί του ήρωες δείχνουν ως απόγονοι των παράξενων πλασμάτων που κατοικούν στους πίνακες του Ιερώνυμου Μπος αλλά και στα παραμύθια του σύγχρονου Ρόαλντ Νταλ.
Τιμημένος πρόσφατα με τον Χρυσό Λέοντα του φεστιβάλ Βενετίας για το σύνολο της καριέρας του, ο Τιμ Μπάρτον συνιστά μια ιδιαίτερη φιγούρα στο σημερινό τοπίο του παγκόσμιου σινεμά: είναι ένας μοναδικός παραμυθάς του γκροτέσκο και του μακάβριου. Εξαιτίας της ιδιοτυπίας του ύφους του -ιδιόρρυθμο μαύρο χιούμορ, μια εντελώς προσωπική ανάγνωση της μυθολογίας των ταινιών τρόμου και επιστημονικής φαντασίας, λατρεία του αλλόκοτου και παράδοξου, γοτθική ατμόσφαιρα, παιδικότητα και εκκεντρικότητα- ο θεατής βυθίζεται σ' ένα κόσμο ονειρικό συνάμα και εφιαλτικό. Οι ταινίες του, έκφραση μιας ευαισθησίας μοναδικής στο σημερινό τοπίο του κυνισμού, χρωματίζονται από μια μελαγχολία που διαποτίζει ήρωες και θεατές. http://www.kathimerini.gr/302098/article/politismos/arxeio-politismoy/oi-melagxolikes-istories-toy-tim-mparton
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%BF%CF%85_%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%8D_%CE%B1%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CF%86%CE%BF%CF%8D
