Ο George Steiner στο βιβλίο του “Οι Αντιγόνες, Ο μύθος της Αντιγόνης στην λογοτεχνία, τις τέχνες και την σκέψη της Εσπερίας” γράφει :
"Υπάρχουν πάνω από τριάντα όπερες με θέμα την Αντιγόνη, μεταξύ των οποίων του Χαίλντερλιν που την μελοποίησε ο Καρλ Ορφ, του Κοκτώ που την μελοποίησε ο Άρθουρ Χόνεγκερ, παρτιτούρες του Μέντελσον και του Σαιν-Σανς, άπειρα θεατρικά έργα, μεταξύ των οποίων του Ανούιγ, του Μπρέχτ, του Αντρέ Ζιντ, του Βίλμπραντ, καθώς και νουβέλες, όπως αυτή του Ρολφ Χόχουτ.
Γιατί αυτή η αδιάκοπη επιβολή των ελληνικών μύθων, και ιδιαίτερα αυτός της Αντιγόνης, στη φαντασία της Δύσης; Γιατί μόνον ο ελληνικός μύθος και ιδιαίτερα της Αντιγόνης κυριάρχησε στη δυτική αντίληψη, στη δυτική φιλοσοφία, στην διαμόρφωση της δυτικής πολιτικής σκέψης; Και γιατί δεν υπάρχουν επαναλήψεις στο έργο του Σαίξπηρ; Γιατί δεν υπάρχει τέλος για την Αντιγόνη; Γιατί δεν αναπαύεται εν ειρήνη στην αρχαιολογία της σκέψης, αλλά συνεχίζει εδώ και αιώνες να επιβάλλεται και να επανέρχεται στη φαντασία και το στοχασμό της Δύσης; Γιατί διαρκεί ως ζωντανή κληρονομιά στη συλλογική μνήμη και συγκεντρώνει πάντα το ενδιαφέρον και την προτίμηση των ποιητών, των φιλοσόφων, των ψυχολόγων και των καλλιτεχνών; "
βιβλιοπαρουσίαση:http://www.kathimerini.gr/109688/article/politismos/arxeio-politismoy/h-diarkeia-ths-antigonhs-o-my8os-kai-h-epoxh
"Υπάρχουν πάνω από τριάντα όπερες με θέμα την Αντιγόνη, μεταξύ των οποίων του Χαίλντερλιν που την μελοποίησε ο Καρλ Ορφ, του Κοκτώ που την μελοποίησε ο Άρθουρ Χόνεγκερ, παρτιτούρες του Μέντελσον και του Σαιν-Σανς, άπειρα θεατρικά έργα, μεταξύ των οποίων του Ανούιγ, του Μπρέχτ, του Αντρέ Ζιντ, του Βίλμπραντ, καθώς και νουβέλες, όπως αυτή του Ρολφ Χόχουτ.
Γιατί αυτή η αδιάκοπη επιβολή των ελληνικών μύθων, και ιδιαίτερα αυτός της Αντιγόνης, στη φαντασία της Δύσης; Γιατί μόνον ο ελληνικός μύθος και ιδιαίτερα της Αντιγόνης κυριάρχησε στη δυτική αντίληψη, στη δυτική φιλοσοφία, στην διαμόρφωση της δυτικής πολιτικής σκέψης; Και γιατί δεν υπάρχουν επαναλήψεις στο έργο του Σαίξπηρ; Γιατί δεν υπάρχει τέλος για την Αντιγόνη; Γιατί δεν αναπαύεται εν ειρήνη στην αρχαιολογία της σκέψης, αλλά συνεχίζει εδώ και αιώνες να επιβάλλεται και να επανέρχεται στη φαντασία και το στοχασμό της Δύσης; Γιατί διαρκεί ως ζωντανή κληρονομιά στη συλλογική μνήμη και συγκεντρώνει πάντα το ενδιαφέρον και την προτίμηση των ποιητών, των φιλοσόφων, των ψυχολόγων και των καλλιτεχνών; "
βιβλιοπαρουσίαση:http://www.kathimerini.gr/109688/article/politismos/arxeio-politismoy/h-diarkeia-ths-antigonhs-o-my8os-kai-h-epoxh
 |
| George Steiner “Οι Αντιγόνες, Ο μύθος της Αντιγόνης στην λογοτεχνία, τις τέχνες και την σκέψη της Εσπερίας”, εκδόσεις Καλέντη 2001, σελ. 496 |
Με αφορμή τα παραπάνω παρουσιάζονται τρία σύγχρονα θεατρικά έργα και ένα ποίημα που βασίζονται στο μύθο της Αντιγόνης.
• Αντιγόνη, Αλεξάνδρου Άρης, 1977, Θεατρικός διάλογος. Αθήνα, ανάτυπο από την Καινούρια Εποχή, 1960.
Ένα από τα ξεχασμένα έργα της νεοελληνικής δραματουργίας, γραμμένο το 1951 κατά την εξορία του συγγραφέα στον Αη-Στράτη. Την ίδια εποχή που ο Μπρεχτ επιχειρεί τη δική του Αντιγόνη ή που το ομώνυμο έργο του Ζαν Ανούιγ ανεβαίνει στην Αθήνα από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, ο Αλεξάνδρου διπλασιάζει τη σοφόκλεια ηρωίδα, τοποθετώντας την στην πρώτη πράξη στα ελληνικά βουνά της Κατοχής, στη δεύτερη στα δίσεχτα χρόνια του Εμφυλίου. Στρατευμένος στην άποψη πως "ο ποιητής είναι πάντοτε με το μέρος της Αντιγόνης και ποτέ με το μέρος του Κρέοντα", ο Αλεξάνδρου θέτει επί σκηνής το πρόβλημα της ηρωικής θυσίας σε αντιηρωικούς καιρούς, προτείνοντάς μας ένα ζοφερό τοπίο της ανθρώπινης κατάστασης σε κρίση, όταν ο άνθρωπος εύκολα τρίβεται σε αγώνες που δίνονται στο όνομα του ανθρώπου.
Ένα από τα ξεχασμένα έργα της νεοελληνικής δραματουργίας, γραμμένο το 1951 κατά την εξορία του συγγραφέα στον Αη-Στράτη. Την ίδια εποχή που ο Μπρεχτ επιχειρεί τη δική του Αντιγόνη ή που το ομώνυμο έργο του Ζαν Ανούιγ ανεβαίνει στην Αθήνα από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, ο Αλεξάνδρου διπλασιάζει τη σοφόκλεια ηρωίδα, τοποθετώντας την στην πρώτη πράξη στα ελληνικά βουνά της Κατοχής, στη δεύτερη στα δίσεχτα χρόνια του Εμφυλίου. Στρατευμένος στην άποψη πως "ο ποιητής είναι πάντοτε με το μέρος της Αντιγόνης και ποτέ με το μέρος του Κρέοντα", ο Αλεξάνδρου θέτει επί σκηνής το πρόβλημα της ηρωικής θυσίας σε αντιηρωικούς καιρούς, προτείνοντάς μας ένα ζοφερό τοπίο της ανθρώπινης κατάστασης σε κρίση, όταν ο άνθρωπος εύκολα τρίβεται σε αγώνες που δίνονται στο όνομα του ανθρώπου.
• Αντιγόνη, Μπέρτολτ Μπρεχτ, Δωδώνη, 1995
Ο Μπρεχτ μεθερμηνεύει την τραγωδία του Σοφοκλή σύμφωνα με το σκοπό του να
γράψει ένα δράμα αντίστασης στο ναζιστικό Γ Ράιχ και στήνει μιαν αντάρτισσα Αντιγόνη, εμπνευσμένος από την εποποιϊα της
αντίστασης στο ναζισμό, μια ηρωίδα που δεν υπερασπίζεται το νόμο του αίματος,
απέναντι στους νόμους του κράτους (Κρέοντας), αλλά αντιστέκεται ενάντια στους
δυνατούς, στους σκοταδιστές, στους τρομερούς, στους εγκληματίες.
• Το αγρίμι - Η Αντιγόνη- Πρόσκληση στον πύργο, Ζαν Ανουίγ, εκδ. Γκόνη
Ο Ανούιγ άλλαξε και την μορφή αλλά και την ουσία
του τραγικού μύθου, για να γράψει ένα σύγχρονο δράμα, με όλα τα στοιχεία που
αποτυπώνουν την σύγχρονη εποχή, όχι μόνον όσον αφορά τα εξωτερικά στοιχεία,
αλλά και τα κίνητρα των ηρώων. Η Αντιγόνη του Ανούιγ είναι απόλυτα ελεύθερη,
επαναστατεί ενάντια στην εξουσία. Ενάντια σ’ ολόκληρη την κοινωνία. Δεν δέχεται
το κοινωνικό κατεστημένο με τους συμβιβασμούς και την φθορά του. Δεν θέλει να
πιστέψει ότι μεγαλώνοντας πρέπει να ενταχθεί σε μια κοινωνία που για να υπάρξει
σ’ αυτήν και να «ευτυχήσει» θα πρέπει να λέει ψέματα, να χαμογελά και να
ελίσσεται για να εξελίσσεται. Θέλει ο κόσμος να είναι όπως τον βλέπει ένα
παιδί, πριν φθαρεί και διαφθαρεί για την πολυπόθητη κοινωνική ευτυχία και
επιτυχία. Η Αντιγόνη λέει όχι. Η συμπεριφορά της θεωρείται μηδενιστική. Όμως
μας γοητεύει γιατί μας θυμίζει την δύναμη και την ορμή της νιότης, που
αντιστέκεται και επαναστατεί σ’ ότι δεν της αρέσει.
•Ισμήνη, Ρίτσος Γιάννης, Κέδρος 1996
Η Τέταρτη Διάσταση αποτελείται από δεκαεπτά «δραματικούς» ή
«σκηνικούς» μονολόγους, καθένας εκ των οποίων αποτελεί μια εξομολόγηση
ενός ήρωα, συνήθως μυθικού προσώπου, προς ένα σιωπηλό ακροατή. Στις
περισσότερες συνθέσεις αξιοποιείται ο αρχαιοελληνικός μύθος, όπως
παραδίδεται κυρίως από την τραγωδία και, δευτερευόντως, από το έπος, ενώ
όλοι, σχεδόν, οι μονόλογοι πλαισιώνονται από έναν πρόλογο σε πεζό λόγο,
όπου δίνονται πληροφορίες σχετικές με το χώρο, το χρόνο και τα πρόσωπα,
καθώς και από έναν (επίσης πεζό) επίλογο, που επεκτείνει την αφήγηση
εισάγοντας, ενίοτε, και το στοιχείο της δράσης. Ένα από τα αρχαιόθεμα
ποιήματα της εν λόγω συλλογής είναι και η Ισμήνη, που γράφεται στο
διάστημα 1966- 1971.
Για περαιτέρω μελέτη αναφορικά με το μύθο της Αντιγόνης στη λογοτεχνία παραπέμπω στη δημοσιευμένη επιστημονική εργασία της Δήμητρας Bock "Ο λογοτεχνικός μύθος της Αντιγόνης στην Ευρώπη του 20ου αιώνα" στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://invenio.lib.auth.gr/record/127578/files/GRI-2011-7449.pdf?version%3D1?ln=fr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου